Học chứng khoán VN
Dành cho người từ crypto sang — học qua cái mình đã biết.
Crypto vs Chứng khoán VN
| Crypto | Chứng khoán VN | |
|---|---|---|
| Giờ giao dịch | 24/7, không nghỉ | 9:00–11:30, 13:00–14:45, T2–T6 (ATC 14:30–14:45) |
| Thanh toán | Tức thì | T+2.5 — mua xong 2.5 ngày sau mới bán được |
| Biên độ giá/ngày | Không giới hạn | HOSE ±7%, HNX ±10%, UPCoM ±15% |
| Đơn vị lệnh | Mua lẻ tùy ý | Lô chẵn 100 cổ phiếu |
| Phí giao dịch | 0.01–0.1%/lệnh | ~0.1–0.25%/lệnh + thuế bán 0.1% |
| Cái neo giá trị | Cung cầu + narrative | Lợi nhuận doanh nghiệp — có BCTC kiểm toán mỗi quý |
| Cá mập | Whale ẩn danh | Khối ngoại, tự doanh, 'đội lái' — có dữ liệu công khai một phần |
| Sập kiểu gì | -50% một đêm là bình thường | Giảm sàn 3 phiên liên tiếp là khủng hoảng; có cầu dao biên độ |
| Công cụ học | On-chain data | BCTC, công bố thông tin, dữ liệu khối ngoại — Pulse gom sẵn cho cậu |
Từ điển thuật ngữ
- Giá trần / giá sàn
- Mức tăng/giảm tối đa trong ngày: HOSE ±7%, HNX ±10%, UPCoM ±15% so với giá tham chiếu. Bảng điện VN tô tím cho trần, xanh dương cho sàn, vàng cho tham chiếu.
- Giá tham chiếu
- Giá đóng cửa phiên trước (HOSE/HNX), làm mốc tính trần/sàn và % thay đổi hôm nay.
- T+2.5
- Mua cổ phiếu hôm nay thì chiều ngày làm việc thứ 2 sau đó cổ phiếu mới về tài khoản để bán. Khác hẳn crypto bán được ngay — đây là rủi ro lớn nhất người từ crypto sang hay quên.
- ATO / ATC
- Phiên khớp lệnh định kỳ mở cửa (9:00–9:15) và đóng cửa (14:30–14:45): lệnh gom lại khớp 1 lần tại 1 giá. Giá ATC là giá đóng cửa — hay bị 'kéo/xả' phút chót.
- Lô chẵn 100
- Lệnh thường phải là bội số của 100 cổ phiếu. Dưới 100 (lô lẻ) phải bán ở bảng riêng, giá thường thiệt.
- Khối ngoại
- Nhà đầu tư nước ngoài. Mua/bán ròng của họ ảnh hưởng mạnh tâm lý thị trường VN. Nhìn xu hướng nhiều phiên, đừng nhìn 1 phiên.
- Margin (ký quỹ)
- Vay tiền công ty chứng khoán để mua thêm. Lãi ~12-14%/năm, giá giảm sâu bị 'call margin' — bắt buộc bán. Người mới: đừng đụng vào ít nhất 1 năm.
- Market breadth (độ rộng)
- Số mã tăng vs giảm. VN-Index tăng nhờ vài trụ trong khi đa số mã giảm = phiên tăng 'ảo'. Đây là bài học quan trọng nhất khi đọc index.
- Liquidity Ratio
- GTGD hôm nay / trung bình 20 phiên. <0.7 dòng tiền yếu, 0.8–1.2 bình thường, >1.3 dòng tiền mạnh. Tăng giá kèm thanh khoản thấp thì kém tin cậy.
- P/E
- Giá / lợi nhuận mỗi cổ phiếu — trả bao nhiêu đồng cho 1 đồng lãi mỗi năm. So với quá khứ của chính nó và với ngành, đừng so tuyệt đối giữa các ngành khác nhau.
- P/B
- Giá / giá trị sổ sách mỗi cổ phiếu. Quan trọng với ngân hàng và chứng khoán vì tài sản của họ chủ yếu là tiền.
- ROE
- Lợi nhuận / vốn chủ sở hữu — 1 đồng vốn tạo ra bao nhiêu lãi. ROE >15% duy trì được nhiều năm thường là doanh nghiệp có lợi thế thật.
- EPS
- Lợi nhuận sau thuế chia số cổ phiếu. EPS tăng đều qua các quý là nền của giá tăng bền.
- GDKHQ (ngày giao dịch không hưởng quyền)
- Mua từ ngày này trở đi thì không được nhận cổ tức/quyền đợt đó. Giá tham chiếu bị trừ tương ứng — sáng ngủ dậy thấy 'giảm' mà không phải giảm.
- ESOP
- Phát hành cổ phiếu ưu đãi cho nhân viên, thường giá thấp hơn thị trường — pha loãng cổ đông hiện hữu, cần xem tỷ lệ có hợp lý không.
- Pha loãng
- Phát hành thêm cổ phiếu làm mỗi cổ phần cũ chiếm tỷ lệ nhỏ hơn. Doanh nghiệp tăng vốn liên tục mà lợi nhuận không theo kịp thì EPS giảm dù công ty 'to ra'.
- RS (Relative Strength)
- % tăng của mã trừ % tăng VN-Index cùng kỳ. Mã tăng 12% khi index tăng 4% → RS +8%. Chọn mã mạnh hơn thị trường, không chỉ mã 'đang xanh'.
- Tự doanh
- Bộ phận đầu tư của chính công ty chứng khoán. Dữ liệu mua/bán của họ không có nguồn miễn phí ổn định nên Pulse chưa hiển thị.
Mọi chỉ số trên trang cổ phiếu đều có tooltip ⓘ — di chuột vào để đọc giải thích ngay tại chỗ.